اتنوموزیکولوژی

بلا بارتوک[1] (1881-1945) آهنگساز، پیانیست و اتنوموزیکولوژیست مجارستانی است. او را یکی از بزرگ‌ترین آهنگسازان قرن 20، پیشگامان موسیقی مدرن و نیز بزرگترین آهنگساز مجارستان می‌دانند. بارتوک در امپراطوری آسترو-مجارستان متولد شد، کشوری که بعد از جنگ جهانی اول تجزیه شد. بارتوک پدرش را در هفت سالگی از دست داد و مادرش، پائولا، فرزندانش را به تنهایی بزرگ کرد. بیماری بارتوک و خانه‌نشینیش باعث شد تا زمانش را با گوش دادن به پیانو مادرش پر کند. بارتوک تحصیلات موسیقیش را در آکادمی سلطنتی بوداپست مجارستان گذراند و پس از فارغ التحصیلی به عنوان نوازنده پیانو کار خود را آغاز کرد [...]

تصویر: شیوه استفاده از فنوگراف در ترنسکریپت و تحلیل موسیقی اتو آبراهام[1] (1872-1926) در برلین آلمان متولد شد و تحصیلاتش را نیز در همان شهر گذراند. او سال 1894 مدرک دکتری خود را در علوم طبیعی و پزشکی از دانشگاه برلین دریافت کرد و از 1896 به عنوان دستیار در موسسه روانشناسی دانشگاه برلین کار خود را زیر نظر کارل اشتامف آغاز کرد. همچنین در کنار آن با هورن‌باستل و اشتامف در آرشیو فنوگراف برلین نیز همکاری داشت. تحقیقات او بیشتر پیرامون یافتن نت‌های مطلق در برابر نت‌های نسبی و مسئله روان‍شناسی موسیقی دور می‌زند. او توانست طرحی کلی برای [...]

اریک موریتس فون هورن‌باستل[1] (1877-1935) اتنوموزیکولوژیست، موسیقیدان و آهنگسازِ اتریشی بود. مهمترین و شناخته شده‌ترین کار او ابداع سیستم طبقه‌بندی سازها با همکاری کورت زاکس است. هورن‌باستل در وین و در یک خانواده اهل موسیقی به دنیا آمد. مادرش از خوانندهای معروف و پدرش از قضات درجه اول آلمان بود. از همان کودکی با پیانو و مفاهیم تئوری موسیقی آشنا شد اما تحصیلات آکادمیکش را در علوم طبیعی، در دانشگاه‌های هایدلبرگ و وین گذراند؛ در نهایت نیز دکتری خود را از دانشگاه وین در رشته شیمی اخذ کرد. پس از آن به برلین رفت و به عنوان دستیار اشتامف در [...]

کارل اشتامف[1] (1848- 1936) فیلسوف، روانشناس و اتنوموزیکولوک آلمانی بود. اشتامف در Wiesentheid، شهری در باواریای آلمان به‌دنیا آمد. پدر و پدربزرگ مادرى او پزشک بودند. تحصیلاتش مقدماتیش را در Gymnasium گذراند. سال ۱۸۶۵، به دانشگاه وارزبرگ رفت و تحت نظر برنتانو به تحصیلش ادامه داد. پس از آن مدتی نیز به مطالعه فلسفه نزد لتزى در گتینگن پرداخت. اشتامف در فیزیولوژى و فیزیک نیز تحصیل کرد. او درجه دکترى خود را در سال ۱۸۶۸ دریافت کرد و از ۱۸۷۰ در دانشگاه گتینگن شروع به‌کار نمود. اشتامف در دانشگاه‌های پراگ ، هال و مونیخ نیز به عنوان استاد فلسفه تدریس [...]

الکساندر جان الیس[1] (1814-1890) ریاضیدان و آواشناس انگلیسی بود. او در هاکستون[2] به دنیا آمد و تحصیلاتش را در ریاضیات و در مدرسه Shrewsbury، کالج Eton و نیز کالج Trinity کمبریج سپری کرد. نام خانوادگی پدرش شارپ بود اما در 1825، برای دریافت حمایت‌های مالی خانواده مادریش، نام قبل از ازدواج مادرش، الیس را برای خود انتخاب کرد. الیس مشهورترین آواشناس زمان خود بود و در توسعه الفبای فنتیک نقش داشت. او به واسطه مطالعاتش در فنوتیک به آواز علاقه‌مند شد و به مطالعه شکل‌های موسیقایی روی آورد. مهمترین دستاورد الیس از نظر اتنوموزیکولوژی ابداع سیستمی برای اندازه‌گیری فواصل موسیقایی [...]

عکس: فرانسیس دنسمور در حال ضبط موسیقی بلک فوت‌ها از بومیان آمریکا با استفاده از فنوگراف. موسیقی‌شناسی تطبیقی (comparative musicology) شاخه‌ای از دانش بشری است که امروز بیشتر با نام اتنوموزیکولوژی (ethnomusicology) شناخته می‌شود، هرچند که میان این دو تفاوت‌هایی وجود دارد اما به لحاظ تاریخی موسیقی‌شناسی تطبیقی جریانی که به شکل‌گیری اتنوموزیکولوژی می‌انجامد. یاب کونست واضع اصطلاح اتنوموزیکولوژی در کتابش که همین عنوان را بر خود دارد، موضوع این علم را چنین تعریف می‌کند: «موضوع مطالعه رشته اتنوموزیکولوزی یا همان‌گونه که قبلا موسیقی‌شناسی تطبیقی نامیده می‌شد، مطالعه موسیقی سنتی و ابزار موسیقایی همه اقشار فرهنگ انسان‌ها است که به [...]

"موسیقی سنتی" امروز به طیف گسترده‌ای از انواع موسیقی ایران اطلاق می‌شود. گوناگونی‌ها و تفاوت‌های مصادیق این اصطلاح که ناشی از مدرنیسم در موسیقی ایران است، کارآمدی این اصطلاح را به چالش می‌کشد. این مقاله به واسطه بررسی چند مصاحبه با اساتید موسیقی ایران، سعی در استخراج مولفه‌های معنایی موسیقی سنتی دارد. تحلیل مولفه‌های معنایی، امکان نقد کارآمدی اصطلاح موسیقی سنتی را در مقابل اصطلاح "موسیقی دستگاهی" فراهم می‌آورد. این پژوهش نشان می‌دهد که اصطلاح موسیقی سنتی برای نامیدن مصدایق مورد نظر گویشوران، جامع و مانع نیست و در بهترین حالت تنها می‌تواند به نوع خاصی از موسیقی دستگاهی ایران [...]

تصویر: روح الله خالقی و بنان ماروین هریس، نظریه پرداز ماتریالیسم فرهنگی، جایگاه ویژه‌ای را برای محیط در شکل‌گیری نظام‌های فرهنگی- اجتماعی قائل است. او نظام‌های ارزشی و ساختارهای اجتماعی را متاثر از رابطه انسان و محیط می‌داند. طی تاریخ، این رابطه که آن را نوع معیشت نیز می‌نامند تنوعاتی داشته است. از آن جمله می‌توان به شکار و گردآوری، کشاورزی و دامپروری و نیز اقتصاد صنعتی اشاره کرد. اقتصاد صنعتی، رابطه جدیدی را میان انسان و محیط شکل داده است. بنابر رویکرد ماتریالیسم فرهنگی، این دگرگونی باید در سایر اجزاء نظام فرهنگی- اجتماعی نیز جلوه کند. دراین نوشتار، از [...]

کورت زاکس(1)، پژوهشگرِ موسیقی‌شناسیِ‌قومی آلمانی تبار و مقیم آمریکا بود. او یکی از بنیانگذاران سازشناسی(2) است و شاید بهترین یادگارش، تالیف نظام رده‌بندی هورن باستل- زاکس باشد. کاری که او با همکاری استادش، اریک ون هورن باستل انجام داده‌اند. زاکس در 29 ژوئن 1881 در برلین متولد شد و در همان شهر به فراگیری پیانو، تئوری موسیقی و آهنگسازی پرداخت. او دکتری خود را از دانشگاه برلین در پژوهش هنر و پیرامون مجسمه‌های وروچیو(3) در 1904 گرفت، جایی که بعدها استاد موسیقی‌شناسی آن شد. هرچند زاکس در ابتدا به عنوان یک تاریخ‌شناس هنر کارخود را آغاز کرد اما به سرعت [...]